فرو بردند . پروردگارا ! عذاب آنان را دوچندان كن و برآنان لعنت بفرست ، لعنت بس بزرگ . اين چنين بهانه‌گيرى مىكند . در روز قيامت از آنان پرسيده مىشود كه چرا گمراه شديد ؟ مىگويند : ما مستضعف بوديم ، از بزرگان خود اطاعت مىكرديم و آنان بودند كه ما را از راه راست منحرف كردند ، بزرگان به ما مىگفتند فلان كار را انجام دهيد ، ما هم نمىتوانستيم از دستور آنان عدول نماييم . آنان به ما خيانت كردند ، مثلًا ، آنان بودند كه از خارجىها پول مىگرفتند ، همه را در جيب خود مىانداختند و مقدارى كمى را هم به ما مىدادند كه برويم براى آنان جاسوسى كنيم ، بين مردم اختلاف بيندازيم ، به دين خود خيانت كنيم ، آنان به ما مىگفتند و ما نيز از آنان مطابعت مىكرديم ! . متخلفين مىخواهند عذر تراشى كنند ، در حالىكه خداوند جل جلاله اين عذر هارا نمىپذيرد . مگر اين دليل متخلفين معقول است كه مىگويند : كلان‌هاى ما گفتند ! خودشان انسان نبودند ؟ عقل نداشتند ؟ چرا از عقل خود استفاده نكردند كه به حرف بزرگان خود گوش دادند ؟ ! بعضىها مىگويند : محيط خراب بود ، ما مجبور بوديم به تبعيت از ديگران اين‌كار را انجام دهيم ، به تبعيت از ديگران از دستور خدا و رسولش سرپيچى كنيم . به‌قول شاعر : خواهى نشوى رسوا * همرنگ جماعت باش ! همرنگى با جماعت محيط ما اين‌گونه است ، ما مجبوريم همرنگ مردم باشيم ! سؤال اين است ، محيط اگر خراب باشد ، همه‌ى مردم از انسانيت خود دست بكشند ؟ آقا ! خانم ! محيط